Huiseigenaren vertellen


Minder op de meter: kleine investeringen zorgen voor groot resultaat

Ik ben Marleen, 37 jaar. Ik ben geboren in Nijmegen en ik heb hier ook het grootste gedeelte van mijn leven gewoond. In de zomer van 2018 heb ik mijn eerste koopwoning aangeschaft. Sinds ik er woon, heb ik mijn energieverbruik met ruim dertig procent omlaag gebracht. Dat deed ik met relatief eenvoudige en betaalbare oplossingen, die zichzelf snel terugverdienen.

De beginsituatie
Ik woon in een hoekappartement met veel glas dat in de tweede helft van de jaren zeventig is gebouwd is. Het complex is redelijk groot: het omvat om en nabij de veertig appartementen van verschillende afmetingen plus een parkeerdek en -garage met aparte bergingen. Mijn appartement heeft 76 m2 woonruimte en 243 m3 inhoud. Ik woon hier alleen. Als zelfstandige werk ik de meeste dagen thuis. Ik heb als het koud is dus ook overdag de verwarming aan. De binnenkant van mijn appartement is in 2010 door de vorige bewoners gerenoveerd. Onder andere de verwarmingsinstallatie, elektra en keuken zijn toen vernieuwd. Warmte en warm water krijg ik via een HR-ketel. Ook koken gebeurt op gas. Aan muurisolatie is sinds de bouw niets meer gedaan.

Metingen en motivatie
Ik heb vanaf het begin mijn energieverbruik bijgehouden. Mijn stroomverbruik is niet exorbitant hoog. Door zuinige apparatuur en ledverlichting verbruik ik zo’n 1100 kWh per jaar. Maar toen het kouder werd schrok ik toch wel van mijn gasverbruik. Per gewogen graaddag gebruikte ik 0,39 m3 gas. Voor een appartement van deze grootte vond ik dat veel. Ik ben toen gaan kijken wat ik kon doen om dat terug te brengen. Mijn motivatie hiervoor is een mengvorm van zorg voor onze leefomgeving, kostenbesparing en verbetering van comfort.

Kleine maatregelen zorgen voor flink resultaat
Omdat ik in een appartement woon, kan ik natuurlijk niet naar hartelust van alles gaan aanpassen. Voor veel drastische maatregelen ben ik afhankelijk van de VVE. Maar binnenshuis kan ik mijn gang gaan. Het eerste wat ik deed, was de thermostaat lager zetten; van 20,5 graden naar 19 graden. Ik verwarm alleen in de woonkamer. ’s Nachts staat de thermostaat op 15 graden. Ook heb ik de ketel anders ingeregeld, want die stond nog op de fabrieksinstellingen. Warm water staat nu op 60 graden in plaats van op 80. Het water voor de verwarmingsinstallatie ging van 80 naar 70 graden. Om de aanvoertemperatuur voor de CV nog verder te kunnen verlagen, heb ik radiatorfolie achter de radiotoren die aan de buitenmuren grenzen aangebracht. Onder alle radiatoren in de woonkamer zitten bovendien radiatorventilatoren. Door deze combinatie is verwarming op een lage temperatuur mogelijk. Ik krijg de woonkamer van 39,5m2 / 102,8 m3 nu gemakkelijk warm met een aanvoertemperatuur van 55 graden; ook als het vriest. Verder heb ik de isolatierubbers bij de voordeur vervangen. Ze waren helemaal hard geworden en sloten niet meer af. Aan de onderkant zat niets meer; daar kon je gewoon naar buiten kijken. Voor een kleine twintig euro heb ik geen tocht meer in de gang en houd ik warmte goed binnen. Deze investeringen kostten alles bij elkaar nog net geen tweehonderd euro en brachten mijn gasverbruik terug van 0,39m3 per gewogen graaddag naar 0,24m3. Toch een besparing van ruim 1/3 met een terugverdientijd van zo’n anderhalf jaar.

Grotere investeringen en finetunen
Wat rest zijn de duurdere klussen. Ik heb recent het enkele glas in mijn houten voordeur en het ruitje erboven laten vervangen door HR++ glas. Ook worden later dit jaar alle kozijnen vervangen door geïsoleerde kozijnen met HR++ of HR+++ glas. Aangezien er nu ongeïsoleerde aluminium kozijnen met eerste generatie dubbel glas in zit gaat dit denk ik een behoorlijke impact hebben op mijn comfort en stookkosten (al zal ik de investering er nooit uithalen). Ook ga ik, als het wat kouder is, bepalen of het nodig is om mijn CVinstallatie waterzijdig in te regelen.

Kan ik nog meer besparen?
Er zijn natuurlijk nog andere maatregelen mogelijk. Ik zou door middel van voorzetwanden de buitenmuren kunnen isoleren, maar ik ben vooralsnog niet bereid om de binnenruimte die me dat kost op te offeren. Verder zouden rolluiken kunnen worden aangebracht als extra isolatielaag, maar ook daar zie ik vanaf.

Begin simpel
Het meest blij ben ik met het toegenomen comfort door de kierdichting en de radiatorventilatoren. Verder ben ik in positieve zin verrast door het feit dat relatief kleine investeringen een flinke impact hebben op mijn gasverbruik. Ik zou daarom iedereen die overweegt zijn huis aan te pakken adviseren om juist de eenvoudige en betaalbare aanpassingen niet over het hoofd te zien. Begin met goedkope maatregelen als kierdichting en het inregelen en effectiever maken van de CV-installatie. Je wooncomfort neem echt toe en je verdient de kosten snel terug.

Marleen van Seggelen | www.smartcopy.nl


 Van grootse plannen naar concrete stappen…

‘Project Duurzaamheid’ zo vatten Teja Huting en Henk Verhagen de grootse plannen – die zij voor hun woning en atelier hebben – samen. Teja en Henk hebben een twee-onder-eenkapwoning uit 1932 in de Muntenbuurt in Nijmegen. Bij een verbouwing in 1999 werden het dak, de vloeren en de muren geïsoleerd. Een muur die de gemeente in 2017 achter hun atelier plaatste zette Teja en Henk aan het denken. Onder het mom van ‘als we dan toch bezig zijn…..’ werden hun plannen in gedachte alsmaar groter. En toen de stap om de plannen om te zetten naar de realiteit……

Ontstaan van ‘wilde plannen’
“De komst van een nieuwe 2.50 meter hoge muur op 1.30 meter afstand van onze tuin is -verrassend genoeg- de aanleiding geweest voor een complete duurzaamheidsaanpak, “ zegt Henk, “achterin de tuin over de volle breedte staat namelijk een keramisch atelier waarvan we al langere tijd het dak willen vervangen.” Teja en Henk vroegen zich af of verlenging van het dak mogelijk was om zo extra overdekte bergruimte te creëren. Na een geslaagd gesprek met de gemeente over o.a. regenwater afkoppelen, kon dit plan doorgaan. Toen realiseerden Teja en Henk zich dat ze een enorm dakoppervlakte hadden, waar meer mee te doen moest zijn. Deze gedachtegang mondde uit in het idee voor een groendak in combinatie met zonnepanelen. Deze worden op korte termijn ook gelegd op het atelier. Vervolgens kwam de gedachte om het glas voor de gehele woning te vervangen door HR++ en een inductiekookpaat te nemen, en, en, en….. “Kortom, we werden steeds meer behept met het duurzaamheidsvirus,” lacht Henk.

Hoe verder?
Dromen is leuk, maar als je het concreet wil maken, komt er veel op je af. Vragen als: “Welke duurzame maatregelen kunnen we het beste uit laten voeren?” “Wie gaat dat uitvoeren?” “Hoe gaan we dit betalen?” :spoorden aan tot actie. Teja en Henk hebben veel showrooms van bedrijven bezocht en met allerlei installateurs gesproken. Wegwijs worden bleek niet zo makkelijk. De verhalen waren niet allemaal eender, soms zelfs spraken specialisten elkaar regelrecht tegen. “Ook hebben we gesprekken met de bank gehad. We wilden graag een hypotheek voor ons project. De bank was voor ons een partij die meedacht, wel moesten we veel aanleveren om uiteindelijk een extra hypotheek te krijgen,” vertelt Teja. Wat Henk betreft zou iedere woningbezitter die wat ouder is, een door de belastingdienst erkende aflossingsvrije hypotheek moeten kunnen krijgen die het mogelijk maakt om duurzaamheidsmaatregelen te treffen. Teja en Henk zijn er in elk geval enorm mee geholpen: “zonder de bank was dit project nooit in deze omvang van start gegaan.”

Bezoek aan Loket Duurzaam Wonen Plus
Twee keer heeft het koppel Loket Duurzaam Wonen Plus bezocht. Dat bleek nuttig, omdat hier kennis is van beproefde bedrijven uit de regio, van materialen en technieken. “Ook weten ze er waar wel of geen subsidie aan verstrekt kan worden,” vult Teja aan. “Inmiddels is duidelijk waar we voor gaan,” lacht Henk: “een isolerend dak op het atelier, in totaal 40 zonnepanelen op het atelier en de woning, het  vervangen van 27 vierkante meter raam door HR++glas, een sedumvegetatiedak en de aanschaf van een inductiekookplaat.” Teja: “Helemaal van-het-gas-af? Dat wordt ons volgende project!”

Laat de show maar beginnen!
Henk: “We verheugen ons bijzonder op het moment dat de show eindelijk gaat beginnen. Tussen de eerste wilde gedachten en de einduitvoering zitten ongeveer achttien maanden van denken, praten, uitzoeken, schrappen, opvoeren en betalen. Veel vlugger had het achteraf gezien, ook niet gekund. Zelfs aan een miniproject zoals het onze zitten veel haken en ogen en wat betreft de planning moeten veel zaken op elkaar worden afgestemd. We gaan helemaal af op de kunde van de bedrijven waarmee we in zee gaan. We zullen ze koesteren en van koffie voorzien. Laat de zon maar komen.”

Tips voor mensen die hun huis willen verduurzamen:

  • Duurzaamheid neemt zijn tijd en heeft zijn prijs. Zorg dat je die tijd neemt en je goed laat informeren over de kosten en de mogelijkheden om die te betalen.
  • Laat je goed informeren over de mogelijkheden en onmogelijkheden voor je woning, soms is wat je in je hoofd hebt, niet de beste optie (financieel of technisch).
  • Denk na over de extra aanpassingen die een maatregel vergt. Een inductiekookplaat is bijvoorbeeld prima, maar vraagt voor sommige woningen om een extra investering, omdat de meterkast ervoor verzwaard moet worden.

Afbeelding: Henk in gesprek met een adviseur van de bank  (voorpaginafoto van Dichterbij, Rijk van Nijmegen, Winter 2018)


Maak gebruik van ‘natuurlijke momenten’

Verduurzaam uw huis zonder veel extra moeite

Wibo en Hermien van Dinteren uit Wijchen gingen eind 2017 op zoek naar een nieuwe woning. Ze hadden de ambitie om hun nieuwe huis zoveel mogelijk energieneutraal te maken. Afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen hoort niet bij deze tijd, vinden Wibo en Hermien. Daarom zochten ze naar een woning die reeds aan een aantal voorwaarden voldeed, zodat ‘energieneutraal’ binnen hun bereik kwam. In de zomer van 2018 kocht het gezin hun nieuwe woning in Abersland in Wijchen.

Vooruit denken
“Eigenlijk waren we voordat we een huis op het oog hadden al bezig met de duurzaamheid ervan. We werken graag mee aan een duurzamere wereld. Zo willen we geen fossiele brandstoffen meer gebruiken. Ook vinden we het fijn om zo veel mogelijk zelfvoorzienend te zijn. Om die reden wilden we graag een huis met een dak op het zuiden. Dit om zonnepanelen te leggen, die goed zouden renderen,” vertelt Hermien, “nog voordat het huis van ons was hebben we Loket Duurzaam Wonen Plus benaderd en advies ingewonnen over wat we allemaal konden doen in de woning.” In juni kregen Wibo en Hermien de sleutels van hun nieuwe huis. Nog voor ze erin trokken zijn ze aan de slag gegaan met het verduurzamen van de woning. Omdat ze nog niet in het huis woonden, hadden ze geen ongemak van de verbouwingen die gedaan werden.

Rustig aan
“We hadden alle tijd om de radiatoren uit de woning te slopen, de muren te laten stucen en vloerverwarming in te laten frezen,” vertelt Wibo. Inmiddels is het hele huis voorzien van triple glas en kunststof kozijnen en is de kruipruimte extra geïsoleerd. Ook is er een warmtepomp boiler voor de warmwatervoorziening. De keuken heeft een inductie kookplaat en een Quooker. Op de eerste verdieping is gekozen voor een airco/heater op de overloop (lucht/lucht warmtepomp). Vooral voor de echt koude of hete dagen (zoals afgelopen zomer) wil het gezin de mogelijkheid hebben om de temperatuur ook boven enigszins te kunnen regelen. “Als onze zoon straks wat ouder is, zal hij waarschijnlijk wat vaker op zijn eigen kamer willen zitten, dan is een aangename temperatuur boven wel wenselijk,” geeft Hermien aan. “Het is nu afwachten,” zegt Wibo, “de zonnepanelen hebben waarschijnlijk voldoende capaciteit om energie neutraal te zijn. Dat zal het jaar 2019 uitwijzen.”

Verheugd
“Een nieuw huis is meestal een uniek moment, maar voor ons was deze verhuizing echt iets heel bijzonders. In een paar maanden werd het huis van label C naar energieneutraal gemaakt. Dat alles wat je bedenkt, langzaam werkelijkheid wordt, is mooi om mee te maken.” Inmiddels wonen Wibo en Hermien 6 maanden met plezier in hun nieuwe woning. “Het meest blij zijn we met de vloerverwarming, een zeer comfortabele verwarming. Ik loop graag op blote voeten,” lacht Wibo.

Tips voor mensen die hun huis willen verduurzamen

  1. Als het lukt, maak dan gebruik van natuurlijke momenten: een verhuizing of een reeds geplande verbouwing
  2. Denk vooruit, dat kan kosten en overlast schelen
  3. Laat je goed informeren over de mogelijkheden voor je woning en kijk wat er bij jou past.
  4. Besef dat verduurzamen vaak duurder lijkt dan het uiteindelijk is.
  5. De duurzaamheidslening is een zéér betaalbare lening en heeft voor
    ons de helft van de kosten betaald tegen een zeer lage rente.

Kom maar op Koning Winter!

Manfred Hendrix is woonachtig in Nijmegen in de wijk Goffert. Hij is al heel lang bewust bezig met het besparen van energie in de woning. “Waarom meer energie gebruiken dan nodig?” vindt Manfred. Energie besparen is voor hem heel gewoon. Hij doet dit uit milieuoverwegingen, maar vooral ook omdat energiebesparing een kostenbesparing betekent.

Van kleine naar grote aanpassingen
Manfred heeft al enkele jaren LED verlichting in het hele huis. De wasmachine en afwasmachine laten hij en zijn vrouw Jacqueline draaien als de prijs van de stroom laag is. Eerder stond er al 30 jaar een zonnecollector op het dak en zijn woning is voorzien van isolatie (spouwmuur, dak en vloer). Manfred en Jacqueline hebben nu de financiële ruimte om hun huis versneld aardgasvrij te maken. Het besparen van energie had prioriteit, want wat je niet nodig hebt, hoef je ook niet op te wekken (en te betalen!). “We zijn begonnen met advies inwinnen bij Jos van der Lint van Loket Duurzaam Wonen Plus. Daarna zijn wij, met de hulp van Jasper Janssen, de installateur, de tekeningen en de bouw van ons huis gaan bekijken. Dit om te ontdekken of en waar er knelpunten zaten om ons huis aardgasloos te maken. Vervolgens hebben we gekeken hoe deze knelpunten op te lossen. Daarna hebben we de eerste concrete stappen gezet.” De vloerisolatie in het huis is aangepakt en de dubbele beglazing op het noorden is vervangen door HR++ glas. Ook is berekend hoeveel energie Manfred en Jacqueline kunnen opwekken met zonnepanelen op het dak. Dit blijkt bijna voldoende om de totale toekomstige behoefte aan elektriciteit te dekken.

De laatste stappen naar een aardgasvrije en duurzame woning
“Inmiddels werden we steeds meer gedreven om onze aardgasvrije woning te realiseren, wel moest hiervoor nog het een en ander gebeuren. Om het huis zo energiezuinig mogelijk en comfortabel te verwarmen werden de radiatoren op de benedenverdieping vervangen door lage temperatuur radiatoren. We kiezen er bewust voor om de radiatoren op de slaapkamers niet te vervangen, omdat we die eigenlijk nooit gebruiken.” Verder krijgt de badkamer een (elektrische) bijverwarmer in de bestaande designradiator, zodat ook de badkamerradiator niet vervangen hoeft te worden. Op de zolder komt een warmtepomp met op het platte dak een buitenunit met aanzuiger die de warmte uit de lucht haalt. Om het geheel helemaal af te maken, wil Manfred een groendak met sedum aanleggen op het platte dak en worden bijna alle regenpijpen afgekoppeld van het riool. “Op die manier vangen we veel van het regenwater af, dat normaal in het riool terecht komt. We kunnen dit water zelf goed gebruiken in de tuin en het betekent minder belasting voor het riool.”

En financieel? 
“We hebben gebruik kunnen maken van enkele subsidies van de gemeente Nijmegen, de ISDE subsidie van de Rijksoverheid en de BTW-teruggave van de Belastingdienst. Dat heeft ons geholpen. Daarnaast hebben we ook zelf flink geïnvesteerd. Gezien de lage rentestand levert dat in ons geval meer op dan elk jaar €1.500,- euro neerleggen om de gasrekening te betalen. We hebben niet naar terugverdientijden gekeken, omdat een duurzaam en comfortabel huis voor ons zwaarder telt en we daarin een bewuste keuze maken”.

De koude periode is de ultieme test
Manfred: “Bij het begin van de koudere dagen (dus pas kort geleden) is alles ingeregeld en het hele systeem werkt nu. Het huis is comfortabel warm, de douche geeft goed warm water en eens in de week warmt het systeem automatisch op naar 65 graden Celsius om legionellabesmetting te voorkomen. Al met al zijn wij zeer tevreden met ons project. Kom maar op koning Winter!”

(Afbeelding: zonnecollectoren op het platte dak van de uitbouw)


Naar all-electric: laat je niet uit het veld slaan!

“Ik ben niet voor een gat te vangen,” zegt Marc van Eldonk. Van Eldonk heeft zijn huis helemaal gasloos gemaakt, maar ging daarbij niet over één nacht ijs. De stroomaansluiting van een woning is meestal 1-fase en het vereist creativiteit om te zorgen dat zo’n aansluiting niet overbelast raakt. Omdat hij voor de troepen uitloopt, heeft hij veel zelf uitgevonden. “De transformatie naar gasloos is in Nederland in volle gang, maar in de markt ontbreekt het soms nog aan kennis. Laat je vooral niet uit het veld slaan!” zegt Van Eldonk, “waar een wil is, is een weg.”
De eerste stappen
Marc van Eldonk woont samen met zijn vrouw in een 3-verdiepingen tussenwoning in Nijmegen. Hij heeft zijn bedrijf aan huis en wilde zijn woning graag naar all-electric brengen. Vanwege het continue draaien van servers en andere apparatuur (totaalverbruik 400 Watt per uur / 24 uur per dag), was de uitdaging groot. De woning (1970) was al goed geïsoleerd: dubbele HR-beglazing en dakisolatie. De eerste vervolgstap die Van Eldonk heeft genomen, was het plaatsen van zonnepanelen. “Wij zouden geen geschikt dak hebben voor zonnepanelen, omdat het zuidoost georiënteerd is,” werd hen verteld. Van Eldonk wilde dit zelf testen en is toch overgegaan tot de installatie van 14 panelen op het dak. Hierbij werd naast de omvormer (van gelijkstroom naar wisselstroom) een monitoringssysteem geïnstalleerd om te volgen wat de panelen nu precies leveren. Inmiddels kan Van Eldonk stellen dat hij tevreden is met het rendement van de panelen. “Ik moet hierbij zeggen dat ik zelf het dak ben opgeklommen, om ze te monteren. Je kunt de panelen ook laten monteren voor ongeveer € 800,-.”
Elektrisch verwarmen
Vervolgens wilde Van Eldonk een oplossing voor de grootste verbruikers: de elektrische boilers voor badkamer en keuken. Hiervoor werd een zonnecollector met een zonneboiler geïnstalleerd. “Bij zon hoeven we zelfs niet na te verwarmen,” zegt Van Eldonk lachend. “Toen deze gerealiseerd waren, vroegen mijn vrouw en ik ons af of het mogelijk zou zijn om ook de rest van ons huis elektrisch te verwarmen. We houden van comfort. Op de plekken, waar we leven en werken, wensen we een temperatuur van 20 graden Celsius. Dat wilden we graag zo houden. Om dit voor elkaar te krijgen hebben we extra zonnepanelen geïnstalleerd, 6 panelen op het lage plat-dak. Deze staan in een optimale hoek voor de laagstaande winterzon. Vervolgens hebben we in plaats van een lucht/water warmtepomp twee lucht/lucht warmtepomp geïnstalleerd, die verwarmen met lucht. Voor een lucht/lucht warmtepomp krijgt men geen subsidie, maar het werkt net zo goed, en het is goedkoper dan een lucht/water warmtepomp!”
Inductie-koken en verbruik-balanceren
Toen ze eenmaal de smaak te pakken hadden, restte het echtpaar nog één probleem om helemaal van het gas af te komen: het koken! De oplossing die ook een laag verbruik met zich meebrengt is inductie. Van Eldonk heeft gekozen voor een zuinige inductie-kookplaat. Wel moest er in het totaalgebruik iets gebeuren dat Van Eldonk ‘verbruik-balanceren’ noemt. “Als er gekookt wordt, dan kunnen de elektrische boiler in de keuken en de badkamerboiler niet gelijktijdig aan, dat heb ik in de zekeringskast ook zo geregeld. Geen technisch hoogstandje, maar voor ons een perfecte oplossing. En, koken op vol vermogen duurt maar even want met inductie gaat het razendsnel.”
De gasmeter is verwijderd
In februari 2018 is de gasmeter in het huis verwijderd door Liander. Hiervoor kun je bij de gemeente Nijmegen nu een subsidie aanvragen. “Dat was voor ons een mooi moment. Na de meterstand opname van afgelopen jaar hadden we slechts 1.583 kWh extra stroom gebruikt. We kunnen wel zeggen dat we ons doel bereikt hebben. Aan een goedkope oplossing voor het geval het elektriciteitsnet uitvalt, wordt nog gewerkt.”

Gasvrij wonen binnen handbereik

Het is u vast niet ontgaan: Nederland gaat langzaam maar zeker afscheid nemen van aardgas. Dit onder meer door het aardgasvrij maken van woonwijken. Ook de gemeente Nijmegen is daarmee bezig en is van plan te beginnen in drie wijken. Dit zijn de wijken Hengstdal, Zwanenveld en Bottendaal. De eerste bijeenkomsten hebben plaatsgevonden om samen met bewoners aardgasvrije wijken te realiseren. Pim Kreutzer is huiseigenaar en woont in Hengstdal. Hij heeft al stappen gezet op weg naar een gasloze woning. Kreutzer is heel enthousiast over deze beweging: “Als de mogelijkheden om te investeren er zijn, neem deze dan. Maak je woning comfortabel voor jezelf en klaar voor de toekomst.”

Een ‘all electric’ praktijkruimte
Kreutzer is samen met G. Souren eigenaar van FysioNovio, een praktijk van 8 fysiotherapeuten gevestigd in een monumentaal pand in Nijmegen Oud-West. Op 1 januari 2017 werd de omvangrijke duurzame renovatie van FysioNovio opgeleverd. Samen met zijn collega heeft Kreutzer hard gewerkt om in het monumentale pand de bestaande verwarming met gaskachels te vervangen door een ‘all electric’ systeem. “Het zoeken naar wat er mogelijks is en daarbij  juiste installateurs te vinden was een hele klus,” zegt Kreutzer hierover, “in een fysiopraktijk is comfort een hoog goed. Voor een niet geïsoleerd pand uit 1880 met hoge plafonds, was de uitdaging groot. Dat het ons gelukt is om gasloos te worden, daarop zijn wij enorm trots. Het is echt mogelijk!”

Eigen woning naar gasloos
Toen de praktijkruimte ‘all electric’ was, was Kreutzer helemaal om. Zijn woning was reeds voorzien van zonnepanelen en waar mogelijk had Kreutzer isolatie toegepast. Ook zijn alle huishoudelijke apparaten reeds vervangen door energiezuinige varianten. Daarnaast is hij nu bezig met lage temperatuurverwarming, een nieuwe lucht water warmtepomp en een groen dak. Vorig jaar besloten hij en zijn vriendin hun huis te verbouwen. “We hadden extra ruimte nodig en wilden om die reden onderkelderen. Ik ben gaan zoeken naar mogelijkheden om ook meteen stappen te zetten richting een gasloze woning.” Kreutzer heeft altijd een groen hart gehad. Natuurlijke momenten van verbouwing zijn voor hem een moment om ook naar verduurzaming te kijken. “Investeren moest ik toch, waarom dan niet duurzame scenario’s meenemen in het financiële plaatje?”

Duurzaamheidslening
Toen alle financiële en duurzame scenario’s doorgerekend waren, besloot Kreutzer voor het hoogst haalbare te gaan. “Ook mijn eigen woning wilde ik gasloos. De duurzaamheidslening van de gemeente gaf mij het laatste zetje hiervoor te kiezen. Gebruik maken van deze lening is goedkoper dan lenen bij een bank. Door de lage lening betaalt je investering zich op termijn terug.”

Gasvrije woningen zijn actueel
Kreutzer is enthousiast dat de gemeente bezig is met het gasloos maken van wijken. “Ik heb me er aardig op ingelezen en geloof echt dat het kan! Er is duurzame energie in overvloed en technisch en ook economisch is de weg vrij.” Volgens Kreutzer heeft Nijmegen ook potentie om deze beweging tot wasdom te laten komen. “Nijmegen heeft relatief veel mensen met een goede portemonnee en groene gedachten. Laat deze mensen het voortouw nemen in de particuliere sector. Als je milieu en toekomst belangrijk vindt voor jezelf, voor je (klein)kinderen of voor andere planeetbewoners, is dit een mooie manier om bij te dragen.”

Tips van Kreutzer voor huiseigenaren die willen gaan voor gasloos

  • Lange termijn denken is belangrijk, de investering rendeert na lange tijd, wat betreft maandelijkse energierekening, waarde stijging van huis.
  • Kijk wat de duurzaamheidslening en andere subsidies voor je kunnen betekenen
  • Ga op zoek naar goede installateurs. Laat je niet afschrikken door installateurs die de ontwikkeling afraden.
  • Neem tijd om alles goed uit te zoeken, ga bijvoorbeeld langs bij Loket Duurzaam Wonen Plus

Duurzaam in je droomhuis

Waar begin je als je je woning aan wil passen? Veel huiseigenaren kloppen bij Loket Duurzaam Wonen Plus aan met die vraag. Sommige mensen maken gebruik van natuurlijke momenten: een verbouwing of een verhuizing. Zo ging het ook bij Rhea Diemer en Ton Heijnen, zij wonen nu bijna twee jaar met veel plezier in de wijk Heseveld in Nijmegen).

Rhea: “Toen we in 2016 op zoek gingen naar ons droomhuis zijn we vrij snel verliefd geworden op dit huis; een woning aan een autovrij hofje met binnen veel licht en buiten een ruime tuin. Bij beslissingen die wij maken, zijn we vaak bezig met de vraag; hoe kunnen we ervoor zorgen dat we onze omgeving zo min mogelijk wordt belast. Daarnaast zijn we stiekem enorme huismussen en vinden het prettig om comfortabel te wonen. Veel duurzame maatregelen brengen direct comfort met zich mee. Wegens achterstallig onderhoud en een verouderde inrichting vonden wij het sowieso nodig om het huis te moderniseren. Duurzame keuzes maken kwam voor ons op die manier meteen dichterbij.

Sinds Rhea en Ton dit huis bewonen zijn er enorme sprongen gemaakt op het gebied van duurzaamheid. De oude ketel werd vervangen door een lucht/water-warmtepomp, bijgestaan door een energiezuinige HR-ketel. De vloer en het dak zijn geïsoleerd, waar nodig zijn nieuwe kozijnen met HR++ glas geplaatst en er is een lucht/water warmtepomp geïnstalleerd. Daarnaast zijn bij beide toiletten dualsflush bedieningspanelen gemonteerd en is de hemelwaterafvoer afgekoppeld van het riool. (Dit is ook te zien op de afbeelding).
Ton: “We zijn het meest blij met de isolatie van ons huis. Het scheelt enorm in comfort. We hebben eind van de winter enkele maanden zonder verwarming gezeten. Dat was op een moment dat de vloer en het dak reeds geïsoleerd waren. De warmte van de zon was, samen met een dik vest, genoeg om onszelf warm te houden. Op slechts twee avonden hadden we een klein kacheltje nodig.”

De weg naar een duurzamer huis is voor iedere huiseigenaar anders, maar als je wil is het altijd mogelijk stappen te maken. Rhea zegt hierover: “Kijk naar wat je wil bereiken, wat je budget is en of er mogelijk subsidies zijn. Met goedkope aanpassingen kan je een hoop bereiken; isoleren is relatief goedkoop en levert een grote besparing op, het afkoppelen van een regenpijp kost bijna niets (in Nijmegen is er ook nog een mooie subsidie op te krijgen) en heeft wel degelijk impact.” Ton vult aan: “En neem de tijd: Je hoeft niet van vandaag of morgen je hele huis 100% duurzaam te maken. De binnenkant van het huis hebben we in 2017 gedaan, het thema voor 2018 wordt de tuin en de laatste stap zijn de zonnepanelen.”


‘WASC’ samen isoleren!

WASC is een buurtbeweging in Nijmegen. Gezamenlijk hebben buurtbewoners hun huizen geïsoleerd. Deze buurt ligt in Nijmegen-Oost en omvat een hoofdstraat en drie zijstraten met daarin 95 huizen. WASC staat voor Witsenburgselaan, Antillenweg, Surinameweg en Curacaoweg. De bewoners willen hun buurt duurzamer, groener, veiliger en socialer maken. In 2016 wonnen ze zelfs de derde prijs bij het Nationale Klimaatstraatfeest wedstrijd en dat is niet voor niets!

Joris Olde Rikkert is één van de initiatiefnemers en in de buurt opgegroeid. Hij is sinds 2015 samen met buurtgenoten bezig om de aandacht voor duurzaamheid te vergroten en deze waar mogelijk ook in praktijk te brengen. Het streven hierbij is het bevorderen van de cohesie en sociale ontmoeting in de gehele buurt. Met de vrijwillige inzet van enthousiaste buurtgenoten zijn reeds mooie initiatieven tot stand gekomen, zoals het gelijktijdig verduurzamen van 7 woningen. Hierover meer in dit interview.

Wat heeft u er toe bewogen om samen de woningen te verduurzamen?
“Met een 15 buurtgenoten hebben we uit milieu-overwegingen de hoofden bijeen gestoken. We voelden een uitdaging om te laten zien dat een woning verduurzamen meer kon opleveren dan alleen milieuwinst. Uiteindelijk zijn de kosten voor het reguliere energiegebruik omlaag gegaan en is er ook veel meer verbinding tussen de buurtgenoten tot stand gekomen. In totaal zijn 7 woningen aangepakt en verduurzaamd.”

Welke maatregelen zijn toegepast?
“We kregen problemen met de verwarmingsketel. Dat was een moment om te kijken naar de beste energiebesparende ketel. We willen de hemelwaterafvoer loskoppelen van het riool en naar onze tuin afvoeren. Op initiatief van de gemeente Nijmegen heeft Loket Duurzaam Wonen warmtechecks uitgevoerd. Dat zijn thermografische foto’s van het huis, waarbij je warmtelekken op kunt sporen. Naar aanleiding hiervan hebben 7 buurtgenoten hun huis laten isoleren. Samen hebben we met bedrijven onderhandeld over de prijs en een keuze gemaakt. Inmiddels geven we ook zelf voorlichting over het omgaan met hemelwater en gebruik in de tuin. Dit om te bereiken dat meer buurtbewoners het afkoppelen van de hemelwaterafvoer gaan overwegen. Dit doen we door middel van huisbezoeken en informatie op onze website (www.wasc.nl).”

Kunt u aangeven waarmee u het meest blij mee bent?
“Door de activiteiten op het terrein van duurzaamheid neemt het ‘buurtgevoel’ toe. We stimuleren buurtbewoners om na te gaan op welke wijze zij, met de aanpak van hun woning, hun tuin en het straatgedeelte voor hun huis, een bijdrage kunnen leveren aan duurzaamheid. Op dit moment zijn we aan het kijken of we gezamenlijk zonnepanelen kunnen aanschaffen. Daarnaast loopt het initiatief ‘jonge wijkhelden’, waarbij kinderen de wijk schoonhouden. Tenslotte houden een aantal vrijwilligers zich bezig met het verfraaien van de boomspiegels en het aanwezige groen in de straten.”

Wat raadt u andere mensen aan die hun huis willen verduurzamen?
Doe het samen! Zorg voor een goede informatievoorziening en wissel ervaringen hierover uit. Kom elkaar ontmoeten bij buurtfeesten en buurtborrels. Probeer deskundigen aan te trekken, die naar de plannen kijken, en probeer in kaart te krijgen van welke overheidsregelingen je gebruik kunt maken. Deel je enthousiasme en geef anderen informatie over je eigen ervaringen.


Verduurzamen doen wij met elkaar en dat maakt het leuk

In de regio Nijmegen zijn al veel mensen bezig met het verduurzamen van hun eigen woning. Arjan Teuwsen is zo iemand. Arjan woont samen met zijn gezin in Overasselt. In 2015 verhuisden ze van een woning uit 2006 naar een woning uit 1969. “Werk aan de winkel!” dacht Arjan. Bij de koop van deze woning werden de plannen voor verduurzaming van begin af aan meegenomen. Daar profiteert het gezin nog dagelijks van.

Wat heeft u er toe bewogen om uw woning te verduurzamen?
“Comfort was het hoofdmotief om onze woning te verduurzamen. Er waren veel koude plekken en daardoor veel tocht. De woning lag in een voor ons ideale omgeving, maar we wisten meteen dat we het huis graag naar de huidige energetisch maatstaven wilden brengen. Daarnaast hadden we een financieel motief. De meeste mensen met een vergelijkbare woning hebben relatief hoge energierekeningen, op onze energiekosten wilden wij graag besparen. Tenslotte vind ik het belangrijk dat we zo weinig mogelijk afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen. Waarom het milieu belasten als dat niet hoeft? Een gezonde energiezuinige woning voor nu en de toekomst voelt goed voor ons.”

Welke maatregelen zijn toegepast?
“Er is heel veel gebeurd om het huis energiezuiniger te maken. Er is een aanbouw gekomen die voorzien is van bodemisolatie. Bij de aanbouw is rekening gehouden met het zo veel mogelijk gebruiken van natuurlijk licht. De ondervloer van het huis is volledig geïsoleerd. De zolder is geïsoleerd en de knieschotten zijn vernieuwd (voorzien van PIR platen om ervoor te zorgen dat er geen onnodige koude binnen komt). De badkamer is voorzien van mechanische ventilatie-installatie. Het oude CV systeem is vervangen door een Hybride zonneboiler en alle leidingen zijn geïsoleerd. In de gehele woning is de verlichting van het type LED. Alle kieren in de woning zijn gedicht en alle beglazing is vervangen door HR++ glas. Tot slot is er een slimme meter aangebracht, voorzien van een simpel domotica systeem om zelf de verbruiksgegeven eenvoudig af te kunnen lezen.”

Kunt u aangeven waarmee u het meest blij bent?
“Mijn huis wordt nog steeds duurzamer en elk stapje maakt me blij. Ik streef ernaar om het niveau van onze vorige woning te behalen. Dit vooral op het gebied van energiegebruik en comfort. Waar ik misschien nog wel het meest blij mee ben op dit moment is het Domotica-systeem. Door dit systeem zijn alle gezinsleden heel bewust geworden van hun energieverbruik. Dit heeft energie besparen voor ons een leuke uitdaging gemaakt en gezorgd voor gedragsverandering van ons allemaal.”

Wat raadt u andere mensen aan die hun huis willen verduurzamen?
“Ik zou mensen adviseren om met huiseigenaren te praten die hun woning reeds verduurzaamd hebben. Er is immers zo veel meer mogelijk dan alleen maar het plaatsen van een paar zonnepanelen. Ook heb ik gemerkt dat er al veel winst is te behalen zonder enorme investeringen te doen. Dat betekent: begin bij de basis. Met de kostenbesparing die dat oplevert, kun je een volgende investering (deels) bekostigen. Zo bouw je aan een steeds duurzamer huis. Alles begint bij de eerste stap.”


Paul en Heleen Meindersma – duurzaam huis in Molenhoek

Deze maand in ‘Huiseigenaren vertellen’ het verhaal van Paul en Heleen Meindersma. Sinds oktober 2015 wonen zij in een nieuwe en duurzame woning aan de Franciscanessenstraat in Molenhoek. Toen het gezin hun nieuwe huis ging ontwerpen ontstond steeds meer het idee om er een echt duurzaam huis van te maken.

“Vanaf 2020 moeten alle nieuwbouwhuizen energieneutraal worden gebouwd, dat wilden we voor zijn. Het idee om weinig tot geen energie te verbruiken sprak ons steeds meer aan en we vonden ook dat we onze CO2 uitstoot moesten verlagen.”

Paul en Heleen hadden een grote ambitie met hun woning: het moest een Nul op de Meter woning (NOM-woning) worden en dit is gelukt! “Wij hebben geen energieverbruik, wij hebben geen gasaansluiting. We zijn all-electric. We zijn begonnen met enorm goed isoleren.” Zowel het dak als de vloer van het huis hebben een hoge isolatie waarde. Maar dit is nog niet alles. Er is nog veel meer gebeurd in het huis van Paul en Heleen.

“We hebben in het hele huis 3-dubbel glas. Het is erg luchtdicht gebouwd, zodat de warmte niet via kieren en spleten het huis verlaat. We ventileren met een zogenaamd balansventilatiesysteem. De gebruikte lucht verwarmt de verse koude lucht die van buiten komt. Zo hergebruiken we 80 tot 90 procent van de warmte in huis. De resterende warmtevraag wordt geleverd door een lucht/water warmtepomp, die energie uit de buitenlucht naar binnen brengt. Daarmee verwarmen we onze vertrekken met lage-temperatuur vloerverwarming en radiotoren en maken we sanitair warm water voor in de keuken en de badkamer. De warmtepomp werkt op elektriciteit. Het elektriciteitsverbruik en ons huishoudelijk elektriciteitsverbruik wordt volledig gecompenseerd met 42 zonnepanelen op ons dak.”

Paul en Heleen zijn het meest blij met het gegeven dat zij een comfortabel huis hebben dat geen energie verbruikt. “Dat geeft een goed gevoel”, zeggen zij.

Paul en Heleen hebben nog wat goede tips voor wanneer u zelf aan de slag wilt met het verduurzamen van uw woning: “Begin met goed isoleren: eerst het dak, daarna de gevels (vooral de kozijnen) en ten slotte de vloer. Draai de thermostaat een graadje terug, zoek sluipverbruikers op (apparaten die dag en nacht aan blijven staan), vervang onzuinige apparaten en vervang gewone lampen door LED-lampen. Daarna kun je denken aan duurzame energieopwekking zoals een warmtepomp en zonnepanelen. Vergeet ook het vervoer en het voedsel niet. Deze zorgen ook voor een groot deel voor je CO2 uitstoot.”

Bent u geïnspireerd geraakt door het verhaal van Paul en Heleen Meindersma? Op hun Facebookpagina ‘Wij bouwen duurzaam in Molenhoek’ houden ze u op de hoogte van alle ins en outs rondom hun woning.


Henk van Elk

Jaren lang was Henk van Elk lid van duurzaam centrum De Kleine Aarde in Boxtel. Dit is de plek waar hij zijn kennis opdeed over duurzaamheid en energiebesparing. Het wordt hem snel duidelijk: wanneer we de opwarming van de aarde tegen willen gaan, moeten we nú ingrijpen. Om deze reden is hij al heel wat jaren bezig met het energiezuiniger maken van zijn woning. Hij investeerde veel, maar nu woont hij in een huis waarin hij zowel energie bespaart als zelf energie genereert!

“Toen ik de kans kreeg om een huis te bouwen met alle kennis die ik had opgedaan over duurzaamheid en energiebesparing, was er maar één antwoord mogelijk: ja, we doen het! Met beide armen greep ik de mogelijkheid aan en heb ik er alles aan gedaan om onze woning zo duurzaam mogelijk te maken’’ vertelt Henk. Bij het bouwen van een duurzaam huis komen natuurlijk wel een aantal dingen kijken. Zo heeft Henk veel geluk met de stand van het huis ten opzichte van de zon. Ze hebben kleine ramen op het noorden en grote ramen op het zuiden. Dankzij deze grote ramen is het voor hen gemakkelijk om optimaal te genieten van dag- en zonlicht. Bovendien zorgen ramen die gericht zijn op het zuiden er in een goed geïsoleerd huis voor dat er flink bespaard kan worden op de verwarmingskosten in de winter.

Het dak, de vloer, de muren en de kruipruimte zijn allemaal geïsoleerd om zo het energieverbruik te verlagen. Tevens heeft Henk de ramen vervangen door beter isolerende versies van HR+ glas. ‘’Dit was destijds nog zeer ongebruikelijk, het heeft heel wat gekost om onze aannemer van het voordeel van HR+ te overtuigen’’, zo zegt Henk. Dit alles heeft hun wooncomfort sterk verhoogd: de combinatie van een warme vloer en gelijkmatige warmte in de huiskamer vinden ze erg prettig. “Wij hebben ook nog een leuke houtkachel en deze verwarmt meer dan alleen onze kamer. In de winter verwarmen wij hier namelijk ook ons eten mee! Dit is niet alleen super energiebesparend, maar ook nog eens harstikke gezellig en lekker. Ook hebben we zelf een klein oventje gemaakt waarin we biologisch brood en Römertopfgerechten bakken.’’

“Ten aanzien van het zelf genereren van energie hebben wij bij de bouw van ons huis in 1992 meteen gekozen voor een zonnecollector in combinatie met een hottopboiler plus HR-ketel als na-verwarmer.’’ Hiermee wordt zonlicht automatisch omgezet in warmte. Daarna verwarmen de collectoren het water in het boilervat. Wat er tekort is aan zon, wordt verwarmd door de CV ketel. Dit is erg energiezuinig, omdat de CV ketel dit op een heel laag vermogen kan doen. “Niet veel later volgden ook vier zonnepanelen van Shell en in 2009 kochten wij via Urgenda nog eens zes grote zonnepanelen.’’ In het duurzame huis van Henk worden de studeerkamer en keuken verwarmd via een infraroodpaneel, wat volgens Henk eigenlijk niets anders is dan gratis zonnestroom. “Infraroodpanelen verwarmen niet de lucht, maar voorwerpen en lichamen. Infraroodstraling voelt een beetje als de zon: als je dicht bij een infraroodpaneel zit, heb je het snel lekker warm, maar loop je weg, dan is de warmte ook weg.’’

Al met al hebben zijn maatregelen het comfort in huis verbeterd en het energieverbruik en de kosten die daarbij horen laten dalen. “Ik word elke keer opnieuw blij wanneer ik de elektriciteitsmeter terug zie lopen wanneer de zon schijnt! Het is leuk om te zien én je weet dat je op de goede weg bent.” Henk heeft nog wat tips voor wanneer u zelf aan de slag wilt met het verduurzamen van uw woning: “Begin vandaag! Niet alleen omdat een duurzame toekomst vandaag al actie vereist, maar ook omdat de rente op dit moment historisch laag is. Begin met een goed geïsoleerd huis en ga daarna pas aan de slag met zonnepanelen of warmtepompen.”

Wilt u graag bezig zijn met duurzaamheid maar heeft u het gevoel dat u al deze maatregelen nog niet kan toepassen op uw eigen woning? Sluit u dan aan bij ‘Opgewekt Maas en Waal’. Zij wekken energie op via de daken van scholen en zo investeert u samen in lokale duurzame elektriciteitsopwekking. Meer informatie hierover vindt u op http://www.opgewektmaasenwaal.nl/.


Wilt u ook uw huis gaan verduurzamen? Neemt u dan contact op met ons, dan kunnen wij u wellicht verder helpen!

Kijk op www.duurzaamwonenplus.nl voor meer informatie of kom langs bij Loket Duurzaam Wonen Plus in uw gemeente.